Niniejszy podręcznik zawiera podstawowe informacje z różnych dziedzin, mających wpływ na konstytuowanie ostatecznych cech jakościowych wytwarzanych maszyn i urządzeń, a zwłaszcza spełniających odpowiedzialne funkcje, względem których stawia się podwyższone wymagania dotyczące bezpieczeństwa, niezawodności, ekologiczności itp. Maszyny i urządzenia tego typu są stosowane w przemyśle lotniczym, zbrojeniowym, motoryzacyjnym, głębokowodnym, automatyce dużych systemów, urządzeniach dźwigowych i podnośnikowych i in. Problemy te szczególnie starannie są nadzorowane w przemyśle lotniczym, w którym doczekały się szczegółowych przepisów, norm, metod postępowania, mogących być swoistym "drogowskazem" dla innych sektorów dążących do poprawy jakości i konkurencyjności swoich wyrobów. Poszczególne problemy przedstawione są dość ogólnikowo, z wyjątkiem wymagań obowiązujących w produkcji lotniczej, gdyż celem ich nie jest wskazanie metod, narzędzi lub zasad postępowania dla projektantów (konstrukcji, technologii, eksploatacji), ponieważ wymagałoby to znacznie obszerniejszego opracowania, lecz w miarę pełne, ale uogólnione przedstawienie najważniejszych zagadnień związanych z konstytuowaniem jakości wyrobów maszynowych. Zestaw przedstawionych informacji może być szczególnie użyteczny dla pracowników zatrudnionych w służbach zarządzania i zapewnienia jakości, dla kierowników różnych placówek i grup pracowniczych, w których realizowane są działania mające zapewnić jakość wyrobów, służb marketingowych w celu zrozumienia złożoności problemów zapewnienia jakości i innych. Problemy te stają się coraz bardziej aktualne w sytuacji narastającej konkurencji, a także coraz powszechniejszej praktyki wdrażania i certyfikowania standardowych systemów zarządzania jakością, np. ISO 9001, ISO/TS 16949, AQAP 2100, EN/AS 9100, ISO 22000, ISO 13488, TL 9000, IWA 1, IWA 2 i in. Podręcznik niniejszy jest również podstawą nauczania dla słuchaczy studium podyplomowego nt. "Zapewnienie jakości w produkcji lotniczej", którego program obejmuje szereg zagadnień związanych z projektowaniem i wdrażaniem systemu zarządzania jakością zgodnego z ISO 9001 (pierwszy semestr studium, 120 godzin). Po nim słuchacze mogą przystąpić do egzaminu w PCBC S.A. i uzyskać certyfikat Asystent ?Systemu zarządzania jakością", natomiast po drugim semestrze (również 120 godzin zajęć) - do egzaminu TUV NORD Poland i uzyskać certyfikat audytora wewnętrznego systemu EN/AS 9100 oraz PART 21 i 145. Oprócz tych certyfikatów absolwenci studium uzyskują odpowiedni dyplom Politechniki Rzeszowskiej. W trakcie trwania studium podyplomowego duży nacisk położono na realizację różnorodnych zajęć praktycznych, tj. ćwiczeń, projektów, laboratoriów, które łącznie stanowią 50% planowanych zajęć. Zajęcia są prowadzone przez doświadczoną kadrę z zachowaniem zasad obowiązujących w systemach jakości - Katedra Technologii Maszyn i Organizacji Produkcji Politechniki Rzeszowskiej, organizująca wymienione studium podyplomowe, posiada od 1999 r. certyfikat PCBC S.A. i IQNet w zakresie "nauczania i szkolenia specjalistycznego w zakresie technologii maszyn oraz zarządzania produkcją, usługami i organizacjami" (aktualny numer certyfikatu 323/4/2006). 
 
Spis treści: 
 
Indeks ważniejszych skrótów i oznaczeń 

Wprowadzenie 

1. Jakość wyrobów maszynowych i jej ocena (opracował Jerzy Łunarski) 
1.1. Procesy konstytuowania jakości maszyn 
1.2. Bezpieczeństwo maszyn 
1.3. Niezawodność i trwałość maszyn 
1.4. Ekologiczność i ergonomiczność maszyn i urządzeń 
1.5. Metody badań jakości wyrobów 
Literatura 

2. Zasady zapewnienia jakości w procesach konstruowania i projektowania (opracowali Wiesław Kaniewski i Jerzy Wróbel) 
2.1. Ogólne zasady konstrukcji 
2.2. Szczegółowe zasady konstrukcji 
2.3. Modelowanie w działalności inżynierskiej 
2.4. Komputerowe wspomaganie projektowania 
2.5. Optymalizacja konstrukcji 
Literatura 

3. Zapewnienie jakości wyrobów w technologicznych procesach. wytwarzania (opracował Wiktor Szabajkowicz) 
3.1. Tradycyjne podejście do zapewnienia jakości wyrobów w procesach wytwarzania 
3.2. Ukierunkowane kształtowanie właściwości jakościowych 
3.3. Znaczenie dziedziczności technologicznej w konstytuowaniu wskaźników jakościowych 
3.4. Samoorganizacja systemów technologicznych i jej wpływ na zapewnienie jakości wyrobów 
3.5. Zapewnienie jakości wytwarzanych półfabrykatów 
3.6. Zapewnienie jakości części przy ich wytwarzaniu 
3.7. Zapewnienie jakości wyrobów w procesach technologicznych montażu 
Literatura 

4. Nadzór metrologiczny w procesach zapewnienia jakości (opracował Vołodymyr Liubimow) 
4.1. Organizacja metrologicznego zapewnienia jakości 
4.2. Struktury organizacyjne nadzoru metrologicznego 
4.3. Pomiary i kontrola w procesach produkcyjnych 
4.4. Zarys techniki współrzędnościowej 
Literatura 

5. Zapewnienie jakości w procesach eksploatacji (opracował Paweł Pawlus) 
5.1. Podstawowe pojęcia 
5.2. Podstawy starzenia fizycznego elementów maszyn, uszkodzenia 
5.3. Podstawy oceny niezawodności obiektów technicznych 
5.4. Podstawy obsługiwania obiektów technicznych 
5.5. Zasady opracowania instrukcji eksploatacji 
5.6. Nadzór i dokumentowanie procesów eksploatacji 
5.7. Podstawy kierowania eksploatacją obiektów technicznych 
Literatura 

6. Podstawy i zasady szczuplej produkcji (opracował Władysław Zielecki) 
6.1. Przesłanki opracowania szczupłej produkcji 
6.2. Źródła szczupłej produkcji - systemy JIT, Kanban, TQM, 5S 
6.3. Zasady szczupłej produkcji - Lean Manufacturing 
6.4. Strategia Six Sigma 
6.5. Lean Sigma 
Literatura 

7. Procesy i zarządzanie procesowe (opracowała Dorota Stadnicka) 
7.1. Znaczenie i stosowalność podejścia procesowego 
7.2. Identyfikacja procesów 
7.3. Dokumentowanie procesów 
7.4. Zarządzanie procesami 
7.5. Doskonalenie procesów 
Literatura 

8. Normy serii EN/AS 9100 i ich wymagania (opracował Zbigniew Dziuba) 
8.1. Przegląd norm serii EN/AS 9100 
8.2. Wymagania względem procesów projektowania 
8.3. Wymagania względem procesów wytwarzania 
8.4. Wymagania względem kompetencji personelu 
8.5. Proces certyfikacji wg EN/AS 9100 
Literatura 

9. Bezpieczeństwo w lotnictwie - wybrane elementy w oparciu o zasady EASA (opracował Janusz Maksymowicz) 
9.1. Organizacje nadzoru lotniczego i bezpieczeństwa 
9.2. Wymagania względem organizacji projektujących i produkujących - przepisy PART 21 
9.3. Zasady autoryzacji według PART 21 
9.4. Wymagania względem organizacji obsługowych - przepisy PART 145 
9.5. Zapewnienie ciągłej zdatności do lotów - przepisy PART M 
Literatura 

10. Zmiany w organizacji i ich przeprowadzanie (opracował Mirosław Skalski) 
10.1. Zmiany i czynniki wywołujące potrzebę zmian 
10.2. Zarządzanie zmianą 
10.3. Proces realizacji zmian 
10.4. Przewodzenie procesowi zmian 
Literatura