James March, słynny profesor amerykańskich szkół biznesu, między innymi Uniwersytetu Stanforda, w jednym z wywiadów powiedział: Są cztery rzeczy, których pragną studenci szkół biznesu. Pierwsza to nauczyć się czegoś o takich biznesowych dyscyplinach, jak: organizacje, księgowość, finanse, produkcja czy marketing. Druga to pogłębiać rozumienie relacji między biznesowymi działaniami a głównymi zagadnieniami związanymi z ludzką egzystencją. Trzecia to być zdolnym do komunikowania, że jest się osobą uczęszczającą do pewnego rodzaju szkoły biznesu. Czwarta z kolei to położyć fundamenty pod określony zestaw kontaktów osobistych (Schmotter, 1995: 58, cyt. za: Mintzberg, 2003: 70). Te słowa doświadczonego dydaktyka oraz praktyka są nie tylko trafne z punktu widzenia nastawienia przeciętnego słuchacza biznesowych kursów i studiów, lecz także z punktu widzenia postkapitalistycznych czasów, w których przyszło współczesnym menedżerom żyć i działać. Oznacza to bowiem, zwłaszcza w odniesieniu do dwóch ostatnich punktów, że współczesna edukacja jest postrzegana (ale i kształtowana) jako „dostarczyciel" określonych wartości. Wśród nich prócz wiedzy znajdują się także pragmatyczne wartości pozwalające szybko i sprawnie osiągać zamierzone cele. Wiedza jednakże nigdy nie była i wciąż nie jest tak błyskawicznie apliko-walna. Wymaga od „użytkownika" sporego nakładu pracy i wysiłku, by ją przetworzyć, nierzadko także uzupełnić, wzbogacić o własne doświadczenia oraz wnioski i następnie zastosować. Dodatkowo, nie zawiera ona aż tylu alternatyw jak książka telefoniczna w osobistym telefonie komórkowym, która - rzecz jasna - znacząco powiększa się w toku biznesowego kształcenia oraz zawodowych kontaktów. Jednakże bardzo wyraźnie podkreślam, że opisywane podejście nie jest specyficznie amerykańskie, lecz jest raczej głównym międzynarodowym nurtem postępowania. Należałoby wprawdzie oddzielić kształcenie w toku studiów ekonomicznych czy studiów w zakresie zarządzania od kształcenia podyplomowego (np. MBA), a także od szerzej rozumianego edukowania (np. pod wpływem relacji międzyludzkich, przekazów medialnych itd.).
Spis treści
Uwagi wstępne ROZDZIAŁ I Społeczne funkcje menedżerów w strukturach nowoczesnych społeczeństw Pojęcie menedżera Funkcje menedżerów w podziale pracy społecznej Kooperacja. Uwarunkowania gospodarcze i społeczne Praca kierownicza i wykonawcza Rewolucja menedżerska - koncepcja i krytyka Menedżerowie a zagadnienie produkcyjności pracy ludzkiej Thorsteina Veblena rozumienie produkcyjności pracy a położenie menedżerów w społeczeństwie Archaiczność pojęcia „praca umysłowa i fizyczna" Menedżer jako zawód i powołanie Podsumowanie
ROZDZIAŁ II Klasowość menedżerów jako główny składnik tożsamości Znaczenie kategorii „klasa społeczna" w analizie pozycji społeczno-ekonomicznej menedżerów Pojęcie klasy społecznej Klasy menedżerskie a specyfika ekonomiczno-socjologicznego pojmowania własności Własność środków produkcji Własność siły roboczej Makro- i mikrozróżnicowania społeczne Menedżerowie jako klasa i jako stan społeczny Makroklasy i ich zorganizowane działania. Rola organizacji menedżerskich.... Menedżerowie jako technostruktura Menedżerowie a elita w sensie absolutnym i relacyjnym Sposoby produkcji a mikroklasy społeczne Niektóre przykłady praktyki zarządzania przedsiębiorstwami w świetle wykształcenia i kwalifikacji menedżerów Etyczne problemy menedżerów Mikroklasa top menedżerów a właściciele przedsiębiorstw Apropriacja stanowisk kierowniczych Stałość zatrudnienia menedżerów Menedżerowie a szacunek społeczny kształtujący ich tożsamość Podsumowanie
ROZDZIAŁ III Menedżerowie a organizacja i społeczeństwo wiedzy Kompetencje menedżerów a organizacja wiedzy i organizacja ucząca się Kwalifikacje a kompetencje. Uwagi definicyjne Organizacja wiedzy Społeczeństwo wiedzy Klasyczne koncepcje na gruncie nauk społecznych a współczesne stosunki w gospodarce. Prolegomena do Emila Durkheima koncepcji anomii i grupy profesjonalnej Anomia jako kategoria zapoznana Grupa profesjonalna i jej funkcje Socjalizacja w ramach grupy profesjonalnej. Znaczenie etyki zawodowej Grupa profesjonalna a typy więzi społecznej Współczesne przykłady anomii w życiu gospodarczym Podsumowanie - o przydatności Durkheimowskich kategorii w analizie współczesności
ROZDZIAŁ IV Konflikt w organizacji. Socjopedagogiczne ujęcie miejsca i roli menedżerów w procesie rozwiązywaniu konfliktów Pojęcie konfliktu organizacyjnego Typy konfliktów w organizacji Źródła konfliktu w organizacji Przebieg konfliktu w organizacji Strategie zachowań w konflikcie Rola konfliktu w organizacji
Rozdział V Edukacja menedżerska w nowoczesnych społeczeństwach Geneza edukacji menedżerskiej Szkoły biznesu i ich pozycje w rankingach światowych Akademickie formy kształcenia menedżerów Akademicka edukacja menedżerska w Polsce w świetle raportów Państwowej Komisji Akredytacyjnej „Rynek" edukacji menedżerskiej w Polsce po 1989 r Edukacja a wzory sukcesu życiowego Sukces a szansę życiowe Dorośli i młodzież wobec możliwości osiągnięcia sukcesu Menedżerowie jako ludzie sukcesu Merytoryczne i pozamerytoryczne uwarunkowania sukcesu życiowego Edukacyjny kontekst roli kapitału społecznego w nowoczesnych społeczeństwach Język podręczników zarządzania a wartości i tożsamość menedżerów Obietnice sukcesu i awansu w świetle anonsów na studia MBA Kultura organizacyjna a edukacyjne oddziaływania we współczesnych organizacjach Pojęcie kultury organizacyjnej Wymiary kultury Poziomy kultury Zaufanie a kultura organizacyjna Kultura organizacyjna a klimat organizacyjny Kultura narodowa a typ kapitalizmu
ROZDZIAŁ VI Zarządcy bez wiedzy. Badania własne nad menedżerską edukacją w Polsce Założenia metodologiczne Eksplikacja problematyki badawczej Dobór metod, procedur i technik badawczych Wybór zbiorowości badanej Reprezentatywność typologiczna badań Pilotaż narzędzia Elementy zwiadu badawczego Zastosowanie analizy zawartości w badaniu edukacji menedżerskiej Styl życia polskich menedżerów w świetle analizy zawartości grup dyskusyjnych portalu GoldenLine Pokolenie GoldenLine a styl życia Uczeni-praktycy a popularność niektórych kredencjałów Funkcjoznaki w życiu polskich menedżerów. „Tania socjalizacja" Ekostyl menedżerów a podróże i rezygnacja z pracy Pozorna eksperckość a wiarygodność zarządców Prezentacja wyników badań ilościowych Charakterystyka badanych zarządców Miejsce badanych w strukturach organizacyjnych przedsiębiorstw Poczucie sprawstwa a decyzje edukacyjne Stosunek badanych do podwładnych Postawy badanych wobec kształcenia menedżerskiego oraz „kapitału społecznego" Prezentacja wyników badań jakościowych Bezcelowość studiów MBA. Urodzeni menedżerowie Wnioski Menedżerskie wypowiedzi a gramatyka ojczystego języka Menedżerowie - specjaliści od diagnozowania osobowości kandydatów do pracy i pracowników? Polskie uniwersytety w oczach zarządców. Wiedza a jej aplikacja Edukacja a inne czynniki sukcesu życiowego. Poczucie sprawstwa Lenistwo pracowników. Polscy zarządcy o swoich podwładnych Skrytość jako cecha polskich menedżerów Walory przyjętego postępowania badawczego i propozycje przyszłych ujęć empirycznych
Uwagi końcowe Literatura Aneks Managerial Education in Modern Society. A Theoretical and Empirical Study (Summary)
|