Wzrost ludnościowy i przestrzenny miast na początku XXI w. ze wzmożoną silą inspiruje badaczy do podejmowania dyskusji nad zjawiskiem urbanizacji, która nieodwracalnie przyjmuje nowy wymiar i charakter. Jak stwierdza prof. Alicja Szajnowska--Wysocka, „postęp cywilizacji generowany globalizacją gospodarki, zwiększoną ruchliwością i mobilnością ludzi, kapitału, towarów, informacji, wiedzy w coraz większym stopniu wpływa na dynamikę i kształt procesów urbanizacyjnych. Nowe jakościowo zjawiska należy definiować, analizować, diagnozować i prognozować". Wyżej cytowanemu stwierdzeniu podporządkowany został układ czwartego numeru Studiów Miejskich zatytułowanego Procesy urbanizacji i ich uwarunkowania na początku XXI wieku. Całość stanowi zbiór opracowań ujmujących z różnych stron zjawisko urbanizacji. Poczynając od zagadnień ogólnych, poprzez przybliżenie propozycji nowych koncepcji metodologii badań, po analizę procesów zachodzących w wybranych miastach w Polsce i na świecie, a kończąc na zjawiskach zachodzących w obszarach metropolitalnych. W przedkładanym Państwu tomie zamieszczone zostały wypowiedzi autorów z różnych ośrodków naukowych, z kraju i z zagranicy, bezpośrednio lub pośrednio, uczestniczących w naukowych dyskusjach, zainspirowanych jeszcze przed kilkoma laty, a kontynuowanych do dnia dzisiejszego, przez opolski ośrodek naukowy: Katedrę Geografii Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Opolskiego.
Pomimo zunifikowanej formy wypowiedzi autorów, można uznać, iż efekty wynikające z badań prowadzonych zarówno przez młodych, jak i doświadczonych naukowców, a prezentowane w niniejszym numerze Studiów Miejskich, stanowią istotny wkład w toczącą się wymianę myśli, tym bardziej że dotyczą problemów na różnych poziomach, tj. krajowym, jednoczącej się Europy, ale także światowym. Jednocześnie niezwykłe tempo urbanizacji i jej skutki upoważniają badaczy do podejmowania śmiałych wypowiedzi w kwestiach scenariuszy dalszego rozwoju procesu stanowiącego przedmiot analiz, a także inspirują do wskazywania i popularyzacji przykładów dobrych praktyk w niwelowaniu powstających negatywnych zjawisk towarzyszących temu procesowi.
Redaktorzy prowadzący niniejszy numer Studiów Miejskich, mają nadzieję, iż lektura tekstów nie tylko pozwoli na aktualizację wiedzy będącej przedmiotem dyskusji, ale także stanie się inspiracją do aktywnego włączenia się w ową dyskusję osób spo-
za środowiska stricte naukowego, czyli praktyków. Liczymy ponadto na poważniejsze zaangażowanie się w trwającą debatę przede wszystkim młodych absolwentów szkół wyższych różnych kierunków - ekonomistów, planistów, urbanistów, socjologów, demografów, informatyków. Ich poglądy na postrzeganie rozwijającego się procesu oraz poszczególnych jego ogniw, stymulatorów, barier, skutków etc. z pewnością efektywnie przyczynią się do budowania modeli rozwoju urbanizacji adekwatnych do potrzeb społecznych, a uwzględniających aspekty ładu przestrzennego i zasad ekologizacji planety. Mając na względzie powyższe przesłanie zachęcamy do lektury, licząc jednocześnie na podjęcie dyskusji na łamach „Studiów Miejskich".

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie
    
Zagadnienia ogólne

Daniela SZYMAŃSKA, Jadwiga BIEGAŃSKA, Fenomen urbanizacji i procesy z nim związane    
Stanisław KORENIK, Nowe realia gospodarcze na początku XXI wieku a urbanizacja    
Thomas WEITH, Współzależności i interakcje pomiędzy metropoliami a terenami od nich zależnymi - bieżąca sytuacja i perspektywy zarządzania w Europie    
Anna KARWINSKA, „Dobre miasto". W poszukiwaniu właściwej społeczno- -przestrzennej formy miasta    
Jacek KOTUS, Dokąd zmierza miasto polskie na początku nowego wieku?
Lidia MIERZEJEWSKA, W poszukiwaniu nowych modeli rozwoju miasta Koncepcje metodologiczne w badaniu procesów rozwoju miast
Klaus SCHÓLER, Prosty model optymalnej wielkości miasta    
Dariusz ILNICKI, Krzysztof JANC, Zastosowanie lokalnych wskaźników zależności przestrzennej do określenia zróżnicowań przestrzennych preferencji wyborczych mieszkańców Wrocławia    
Roman MATYKOWSKI, Barbara KONECKA-SZYDŁOWSKA,
Katarzyna KULCZYŃSKA, Miejskość elektoralna w Polsce na początku XXI wieku w świetle wyników wyborów do Sejmu    

Procesy rozwoju wybranych miast w Polsce i na świecie

Jolanta JAKÓBCZYK-GRYSZKIEWICZ, Łódź u progu XXI wieku    
Danuta STAWASZ, Beata BANACHOWICZ, Łódź po 20 latach transformacji - osiągnięcia i perspektywy dalszego rozwoju    
Waldemar CUDNY, Model przemian miasta postsocjalistycznego -    przykład Łodzi    
Katarzyna KULCZYŃSKA, Słubfurt - idea euromiasta na pograniczu polsko-niemieckim    
Mirosław MULARCZYK, Zagospodarowanie oaz w Nowej Dolinie w Egipcie. Przypadek Farafry    
Wiktor MOSIN, Wiaczesław NIESTIEROW, Walerij SOŁOMIN,Jewgienij SUCHORUKOW, O uwarunkowaniach rozwoju Sankt Petersburga -    wybrane aspekty    
Andrzej RĄCZASZEK, Przyczyny wzrostu potencjału demograficznego małego miasta    
Joanna DYBOWSKA, Starzenie się demograficzne miast w województwie opolskim    

Procesy rozwoju w obszarach metropolitalnych

Marian KACHN1ARZ, Konsolidacja struktur administracyjnych obszarów metropolitalnych a efektywność - doświadczenia anglosaskie    
Anna WINIARCZYK-RAŹN1AK, Determinanty rozwoju obszaru metropolitalnego Ciudad de Guatemala    
Joanna WIĘCŁAW-MICHNIEWSKA, Zróżnicowanie społeczno-gospodarcze gmin krakowskiego obszaru metropolitalnego    
Katarzyna MISZCZAK, Obszary metropolitalne w cywilizacji wiedzy (na przykładzie wrocławskiego obszaru metropolitalnego)    
Dagmara KOCIUBA, Funkcje metropolitalne Lublina    
Łukasz PATER, Metropolizacja a zrównoważony rozwój