Tytuł pracy nawiązuje do stwierdzenia Wittgensteina, że filozofia jest krytyką języka. Kiedy rozumiemy dlaczego nasz umysł jest zauroczony językiem, uświadomimy sobie jego wpływ na nasze przekonania i obraz świata. Najważniejsze pojęcia naszego obrazu świata są odzwierciedleniem reguł gramatycznych. Język kształtuje, narzuca swoje prawa i zasady. Dzięki niemu mówimy o przedmiotach, ich rodzajach, procesach, stanach i miejscach, kierunkach i właściwościach. Główne narzędzia analizy języka zostały opracowane przez Fregego i rozwinięte przez Russella, Moore’a i Wittgensteina. Udoskonalili je i twórczo rozwinęli Ryle, Austin, Strawson, Grice i Stearle.
Autor omawia zagadnienia znaczenia, rozumienia i funkcji wyrażeń językowych oraz rolę języka w poznawaniu i rozumieniu świata. Daje przykłady analizy pytań i twierdzeń dotyczących np. dobra, piękna, Boga, rozróżnień ciało-umysł oraz zewnętrzne-wewnętrzne.
Opracowanie może być wykorzystywane w szkolnictwie wyższym - na wydziałach uniwersyteckich, a także inżynieryjnych, jako uzupełnienie wykształcenia ogólnego.
SPIS TREŚCI
WPROWADZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Rozdział I
GOTTLOB FREGE – JĘZYK JAKO IDEALNA NOTACJA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1. Język sztuczny a naturalny, logika a gramatyka, myśl a język . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2. Sens i nominat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3. Odniesienie i prawda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4. Wyrażanie myśli i uznawanie, akt i myśl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5. Obiektywność poznania – struktura sądu a geneza psychologiczna i historyczna. . . . . . . . . . . . . 18
6. Struktura logiczna zdania, pojęcie i przedmiot, funkcja i argument . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7. Błędy kategorialne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Rozdział II
BRYTYJSKA SZKOŁA ANALITYCZNA – JĘZYK LOGIKI I JĘZYK NATURALNY . . . . . . . . . . . . . . 29
1. George Edward Moore – język potoczny jako podstawowy dla nauki i fi lozofi i . . . . . . . . . . . . . . 29
2. Bertrand Russell – logika jako istota fi lozofi i. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
2.1. Atomizm logiczny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
2.2. Teoria typów logicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
2.3. Teoria deskrypcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
2.4. Analiza logiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
3. Ludwig Witt genstein – związek języka, myśli i świata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
3.1. Witt genstein wczesny – analiza logiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
3.1.1. Forma znaku językowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
3.1.2. Treść znaku językowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
3.1.3. Użycie znaku językowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
3.2. Witt genstein późny – analiza gramatyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
3.2.1. Krytyka referencjalnej teorii znaczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
3.2.2. Analiza językowa versus analiza logiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
3.2.3. Język jako narzędzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
3.2.4. Gry językowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
3.2.5. Kierowanie się regułą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
3.2.6. Sposoby życia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
4. Gilbert Ryle – dyscyplina kategorialna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
5. John Langshaw Austin – czynności mowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
6. Peter Frederic Strawson – najogólniejsze własności myślenia o świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
7. Herbert Paul Grice – zasady konwersacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
8. John R. Searle – doświadczanie świata w kategoriach językowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
PODSUMOWANIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
BIBLIOGRAFIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 |
