W podręczniku przedstawiono podstawowe wiadomości o składzie i funkcjach komórki, energetyce i katalizie przemian biochemicznych oraz o koenzymach, witaminach i związkach pokrewnych. Przedstawiono w nim, w ujęciu zgodnym ze współczesną wiedzą, budowę, przemiany i funkcje kwasów nukleinowych wraz z regulacją syntezy białka i elementami inżynierii genetycznej, a także etapy i regulację utleniania biologicznego. Omówiono też budowę, funkcje oraz metabolizm aminokwasów i białek, sacharydów (wraz z ich wytwarzaniem w fotosyntezie) i lipidów. Wiele miejsca poświęcono przemianom biochemicznym w magazynowanych i przetwarzanych surowcach, jak również w środkach żywnościowych.

W książce przedstawiono również zagadnienia dotyczące integracji procesów komórkowych. Omówiono transport przez błony biologiczne, procesy przekazywania informacji warunkujące poprawność przebiegu procesów metabolicznych, a także niezbędne do trwania życia mechanizmy obronne.
 
Ze względu na dynamiczny rozwój niektórych kierunków biochemii, wydanie XIV uaktualniono o informacje dotyczące m.in. o struktury oraz metabolizm RNA i DNA, mechanizm przepływu informacji genetycznej i jego regulacji, oraz substancji sygnałowych i alergicznego działania niektórych białek. Wydanie XV jest niezmienione w stosunku do treści wydania poprzedniego.
 
Podręcznik jest przeznaczony dla studentów wydziałów biologicznych, chemicznych i rolniczych wyższych szkół pedagogicznych, akademii rolniczych, uniwersytetów, a także studentów akademii medycznych oraz kierunków biotechnologicznych politechnik. Mogą z niego korzystać uczniowie starszych klas szkół średnich, którzy w programie nauczania mają biochemię.
 
Spis treści:

Przedmowa do wydania czternastego
Częściej stosowane skróty
 
1. Wiadomości wstępne
1.1. Rys historyczny i pojęcia podstawowe 
1.2. Znaczenie biochemii w naukach rolniczych 
 
2. Skład chemiczny i funkcje komórki 
2.1. Budowa i skład chemiczny komórki 
2.1.1. Frakcjonowanie komórki 
2.1.2. Komórki prokariotyczne i eukariotyczne 
2.2. Skład chemiczny 
2.2.1. Woda i jej funkcje 
2.2.2. Funkcje soli mineralnych 
2.2.3. Funkcje składników organicznych 
2.3. Budowa i funkcje struktur podkomórkowych 
2.3.1. Wprowadzenie 
2.3.2. Jądro komórkowe 
2.3.3. Plastydy (chloroplasty i leukoplasty) 
2.3.4. Mitochondria 
2.3.5. Lizosomy i sferosomy 
2.3.6. Pozostałe nadcząsteczkowe struktury komórki 
2.3.7. Cytosol i wakuole 
2.4. Struktura błon biologicznych i ścian komórkowych 
2.4.1. Wprowadzenie 
2.4.2. Struktura błon biologicznych 
2.4.3. Struktura ściany komórkowej 
2.4.4. Wirusy i bakteriofagi 
Literatura 
 
3. Energetyka reakcji biochemicznych 
3.1. Wstęp 
3.2. Energia i jej formy 
3.3. Energia swobodna reakcji odwracalnych 
3.4. Związki makroergiczne 
3.4.1. Wprowadzenie 
3.4.2. Związki fosforanowo-fosforanowe 
3.4.3. Związki karboksylo-fosforanowe 
3.4.4. Związki guanidyno-fosforanowe 
3.4.5. Związki tioestrowe (acylomerkaptany) 
3.4.6. Inne związki makroergiczne 
Literatura 
 
4. Aminokwasy, peptydy i białka 
4.1. Wstęp 
4.2. Aminokwasy 
4.2.1. Budowa i właściwości aminokwasów 
4.2.2. Klasyfikacja aminokwasów 
4.2.3. Przegląd ważniejszych aminokwasów 
4.2.4. Niektóre pochodne aminokwasów 
4.3. Peptydy 
4.3.1. Wiązania peptydowe 
4.3.2. Peptydy naturalne 
4.4. Białka 
4.4.1. Wprowadzenie 
4.4.2. Struktura wtórna białek 
4.4.3. Ogólne właściwości białek 
4.4.4. Klasyfikacja białek 
4.4.5. Struktura a funkcje białek 
4.4.6. Przegląd ważniejszych białek 
4.4.7. Białka elastomeryczne 
Literatura 
 
5. Enzymy 
5.1. Wstęp 
5.2. Ogólne właściwości enzymów 
5.2.1. Energia aktywacji i mechanizm katalizy 
5.2.2. Architektura enzymów 
5.2.3. Centrum aktywne (katalityczne) 
5.3. Kinetyka reakcji enzymatycznych 
5.3.1. Wpływ stężenia substratu na szybkość reakcji - teoria Michaelisa-Menten 
5.3.2. Jednostki aktywności enzymów 
5.3.3. Warunki przebiegu reakcji enzymatycznych 
5.3.4. Hamowanie reakcji enzymatycznych 
5.3.5. Wpływ temperatury 
5.3.6. Wpływ pH 
5.3.7. Aktywacja enzymów 
5.3.8. Izoenzymy 
5.4. Specyficzność działania enzymów 
5.4.1. Swoistość kierunku działania 
5.4.2. Specyficzność substratowa 
5.5. Mechanizm działania enzymów 
5.6. Regulacja działania enzymów 
5.7. Klasyfikacja enzymów 
5.8. Techniczne zastosowania enzymów 
Literatura 
 
6. Koenzymy i witaminy 
6.1. Wstęp 
6.2. Mechanizm działania koenzymów 
6.3. Klasyfikacja koenzymów i pokrewne witaminy rozpuszczalne w wodzie 
6.3.1. Wprowadzenie 
6.3.2. Koenzymy oksydoreduktaz 
6.3.3. Koenzymy transferaz o charakterze trifosforanów 
6.3.4. Pozostałe koenzymy transferaz 
6.3.5. Koenzymy licz, izomeraz i ligaz 
6.4. Witaminy rozpuszczalne w wodzie o niesprecyzowanej funkcji koenzymatycznej 
6.5. Witaminy rozpuszczalne w lipidach i związki pokrewne 
6.5.1. Biosynteza aktywnego izopentenolu 
6.5.2. Terpeny proste - olejki eteryczne 
6.5.3. Grupa witamin D - związki sterydowe 
6.5.4. Karotenowce - grupa witamin A 
6.5.5. Chinony izopentenolowe - witaminy grup E (tokoferole) i K (filochinony) 
6.5.6. Hormony roślinne - fitohormony 
6.6. Biotechnologia witamin i związków pokrewnych 
Literatura 
 
7. Kwasy nukleinowe i ich funkcje 
7.1. Budowa, właściwości i biosynteza 
7.1.1. Budowa i właściwości nukleotydów 
7.1.2. Biosynteza nukleotydów 
7.1.3. Budowa kwasów nukleinowych 
7.1.4. Biosynteza kwasów nukleinowych 
7.2. Funkcje kwasów nukleinowych 
7.2.1. Funkcje RNA 
7.2.2. DNA jako struktury dziedziczenia 
7.2.3. Kod genetyczny 
7.3. Mechanizm biosyntezy białka - translacja 
7.4. Modyfikacje potranslacyjne cząsteczek białka 
Literatura 
 
8. Regulacja procesów genetycznych i rekombinacyjna technologia DNA 
8.1. Wstęp 
8.2. Regulacja procesu replikacji 
8.3. Regulacja na poziomie transkrypcji 
8.3.1. Wprowadzenie 
8.3.2. Regulacja transkrypcji z udziałem genów regulacyjnych 
8.4. Regulacja potranskrypcyjna 
8.5. Regulacja na poziomie translacji 
8.6. Kierowanie białek 
8.7. Elementy inżynierii genetycznej i jej znaczenie w biotechnologii 
8.7.1. Wprowadzenie 
8.7.2. Enzymy restrykcyjne 
8.7.3. Otrzymywanie cDNA - odwrotna transkrypcja 
8.7.4. Metody wprowadzania DNA do komórki - wektory 
8.7.5. Sekwencjonowanie i synteza DNA 
Literatura 
 
9. Niespecyficzna faza utleniania biologicznego 
9.1. Wstęp 
9.2. Organizacja mitochondriów 
9.3. Cykl kwasów trikarboksylowych 
9.3.1. Znaczenie cyklu kwasów trikarboksylowych 
9.3.2. Mechanizm i enzymy cyklu kwasów trikarboksylowych 
9.3.3. Modyfikacje cyklu kwasów trikarboksylowych 
9.4. Łańcuch oddechowy 
9.4.1. Potencjał oksydoredukcyjny 
9.4.2. Energia swobodna procesów oksydoredukcyjnych 
9.4.3. Konstrukcja i mechanizm działania łańcucha oddechowego 
9.5. Łańcuch oddechowy jako źródło energii - fosforylacja oksydacyjna 
9.6. Inne oksydazy i enzymy przenoszące tlen 
9.6.1. Oksydazy 
9.6.2. Oksygenazy 
9.6.3. Enzymy rozkładające nadtlenek wodoru 
Literatura 
 
10. Monosacharydy i ich przemiany 
10.1. Wstęp 
10.2. Budowa i właściwości monosacharydów 
10.2.1. Budowa 
10.2.2. Właściwości chemiczne 
10.2.3. Ważniejsze monosacharydy 
10.3. Przemiany ogólne monosacharydów 
10.3.1. Wprowadzenie 
10.3.2. Izomeryzacje 
10.3.3. Wzajemne przemiany monosacharydów 
10.3.4. Procesy kataboliczne 
10.4. Cykl fosforanów pentoz 
10.4.1. Bezpośrednie utlenianie fosforanu glukozy 
10.4.2. Regeneracja heksozy 
10.4.3. Bilans przemiany 
10.4.4. Regulacja cyklu fosforanów pentoz 
10.5. Rozpad sacharydów w drodze glikolizy 
10.5.1. Wprowadzenie 
10.5.2. Mechanizm procesu glikolizy 
10.5.3. Energetyka glikolizy i fermentacji 
10.5.4. Regulacja szybkości glikolizy 
10.5.5. Fermentacje przemysłowe 
10.6. Odwrócenie procesu glikolizy - glukoneogeneza 
Literatura 
 
11. Sacharydy złożone - oligo- i polisacharydy 
11.1. Oligosacharydy 
11.2. Polisacharydy właściwe 
11.3. Polisacharydy kwaśne 
11.4. Enzymy uczestniczące w przemianach sacharydów złożonych 
11.4.1. Enzymy katabolizmu sacharydów 
11.4.2. Zastosowania przemysłowe enzymów katabolizmu sacharydów 
11.4.3. Anabolizm sacharydów - synteza wiązań glikozydowych 
11.5. Glikozydy 
11.5.1. Wprowadzenie 
11.5.2. Pochodne fenylopropenu 
11.5.3. Glikozydy cyjanogenne 
11.5.4. Glukozynolany 
11.5.5. Lektyny 
Literatura 
 
12. Fotosynteza 
12.1. Mechanizm wykorzystania energii świetlnej 
12.2. Chemizm fotosyntezy 
12.2.1. Fosforylacje fotosyntetyczne 
12.2.2. Wiązanie CO2 
12.2.3. Regeneracja akceptora CO2 
12.2.4. Fotosynteza typu C4 
12.2.5. Fotooddychanie 
12.2.6. Regulacja przemian fotosyntezy 
12.3. Fotosynteza techniczna 
Literatura 
 
13. Przemiany związków azotowych 
13.1. Wstęp 
13.2. Przyswajanie azotu - cykl azotowy 
13.2.1. Wprowadzenie 
13.2.2. Wiązanie azotu atmosferycznego 
13.2.3. Przemiany związków azotowych w glebie 
13.2.4. Redukcja azotanów(V) w roślinach 
13.3. Asymilacja amoniaku 
13.3.1. Wprowadzenie 
13.3.2. Redukcyjna aminacja 2-oksokwasów 
13.3.3. Synteza amidów - cykl syntetazy glutaminowej / syntazy glutaminianowej 
13.4. Enzymy proteolityczne 
13.4.1. Wprowadzenie 
13.4.2. Mechanizm działania 
13.4.3. Ważniejsze grupy peptydaz 
13.5. Ogólne przemiany aminokwasów 
13.5.1. Wprowadzenie 
13.5.2. Reakcje deaminacji 
13.5.3. Transaminacja 
13.5.4. Dekarboksylacja aminokwasów 
13.6. Biosynteza aminokwasów egzogennych 
13.6.1. Synteza aminokwasów aromatycznych 
13.6.2. Aminokwasy o łańcuchach rozgałęzionych 
13.6.3. Lizyna, metionina i treonina 
13.7. Cykl mocznikowy - cykl ornitynowy 
13.8. Fermentacje aminokwasowe 
13.9. Porfiryny i ich pochodne 
13.9.1. Budowa i biosynteza porfiryn 
13.9.2. Ważniejsze porfiryny 
Literatura 
 
14. Metabolizm lipidów 
14.1. Wstęp 
14.2. Lipidy właściwe 
14.2.1. Kwasy tłuszczowe 
14.3. Woski 
14.4. Lipidy złożone 
14.5. Przemiany lipidów 
14.5.1. Rozkład lipidów 
14.5.2. Biosynteza kwasów tłuszczowych 
14.5.3. Biosynteza triacylogliceroli i glicerofosfolipidów 
14.6. Lipoproteiny 
Literatura 
 
15. Integracja procesów metabolicznych 
15.1. Wprowadzenie 
15.2. Transport przez błony 
15.2.1. Białka błonowe 
15.2.2. Mechanizmy transportu 
15.3. Sygnały i ich przekazywanie 
15.3.1. Wprowadzenie 
15.3.2. Substancje sygnałowe (hormony) 
15.3.3. Inne substancje sygnałowe 
15.3.4 Receptory występujące na powierzchni komórki 
15.3.5. Wtórne cząsteczki sygnałowe 
15.4. Mechanizmy obronne 
15.4.1. Wprowadzenie 
15.4.2. Układ odpornościowy kręgowców - przeciwciała 
15.4.3. Roślinne systemy obronne (czynne i bierne) 
Literatura 
 
Literatura uzupełniająca 
Skorowidz