Monografia zbiorowa zawierająca
opis współczesnych słowiańskich systemów frazeologicznych jest częścią
fundamentalnej serii poświęconej badaniom różnych aspektów języków
słowiańskich. Nowatorską koncepcję takiego opisu zaproponował prof. dr Stanisław
Gajda i na razie znalazła ona odzwierciedlenie w postaci tomów poświęconych słowiańskiemu słowotwórstwu „Komparacja
systemów i funkcjonowania współczesnych języków słowiańskich 1. Słowotwórstwo/Nominacja.”.
Red. Ingeborg Ohnheiser, oraz fonetyce i fonologii języków słowiańskich „Komparacja
systemów i funkcjonowania współczesnych języków słowiańskich2. Fonetyka/Fonologia”.
Red. Irena Sawicka.
Monografia poświęcona słowiańskiej
frazeologii opiera się na teoretycznym modelu „tendencji rozwojowych”,
zaproponowanym przez K. Gutschmidta i I. Ohnheiser. Jej autorzy stale odwołują
się do stricte frazeologicznej specyfiki analizowanego materiału, prezentują
jego szczególną dynamikę oraz nacechowanie konkretnymi językowymi i
ekstralingwistycznymi właściwościami.
W rozdziale 1. frazeologiczna
neologika rozpatrywana jest jako zjawisko językowe; podkreśla niecelowość szerokiego
podejścia do innowacji frazeologicznych. Proces internacjonalizacji zasobu
frazeologicznego języka obserwowany jest nie tylko w wyrażeniach
idiomatycznych, lecz w parafrazach publicystycznych pozostających na obrzeżach
systemu frazeologicznego języka.
W rozdziale 2. następuje rozwinięty
szkic o historii badań procesów innowacyjnych we frazeologii słowiańskiej, co
pomaga wyjaśnić p podłoże tego zjawiska w naszych czasach. Określony został
krąg źródeł neologiki frazeologicznej, ukazane są dynamiczne procesy w zasobie
frazeologicznym języków słowiańskich.
W rozdziale 3. autorzy proponują
analityczny przegląd terminów, pojęć oraz sposobów ujmowania neologiki frazeologicznej. Centralnym
zagadnieniem tego rozdziału staje się korelacja między neologiką leksykalną a
frazeologiczną, stopień podobieństw i różnic między nimi.
Rozdział 4. stanowi próbę
słownikowego opisu słowiańskiej neologiki. Autorzy rozdziału wysuwają i
uzasadniają postulat stałego rejestrowania i jak najpełniejszego opisu leksograficznego neologizmów frazeologicznych.
Centralne pod względem
konceptualnym są rozdziały 5. i 6. Analizując ogólne procesy
internacjonalizacji i nacjonalizacji języków słowiańskich, autorzy stale
utrzymują w polu widzenia ich frazeologiczną specyfikę, która polega na ekspresywno-wartościującej semantyce
jednostek frazeologicznych oraz szczególnym charakterze zapożyczania tych
ostatnich z innych języków.
Jednym z najbardziej aktualnych
problemów we współczesnej slawistyce (zwłaszcza w rusycystyce) jest teoretyczna
i praktyczna interpretacja kognitywizmu oraz jego wykorzystanie. Autorzy
Monografii poświęcają tej problematyce specjalny obszerny rozdział 7.
Rozdział 8. poświęcony jest zawsze
aktualnej problematyce relacji jednostek frazeologicznych wobec innych struktur
językowych. Frazeologizm a wyraz, frazeologizm a przysłowie, frazeologizm a
intertekstemy różnych typów to spektrum zagadnień interesujących autorów tego rozdziału.
Źródłom i typom frazeologicznej
neologizacji poświęcony jest rozdział 9. W aspekcie strukturalnym niezwykle znamienne
są tu transformacje współczesnych przysłów, nierzadko będące generatorem gry
językowej i pragmatystycznym sposobem reklamy.
Monografię zamyka Zakończenie oraz
obszerna Literatura. Ten wykaz
bibliograficzny jest wartością samą w
sobie, ponieważ zastępuje nieistniejący do tej pory specjalistyczny przewodnik
bibliograficzny.
