Ustawa
o gospodarce komunalnej przypisała spółkom gminnym, świadczącym
usługi w zakresie gospodarki komunalnej, obowiązek określania w
regulaminie zasad korzystania z usług przez nie świadczonych w
zakresie użyteczności publicznej oraz ich obowiązków wobec
odbiorców usług. Przed wejściem w życie ustawy o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków takie
regulaminy, były zatwierdzane przez organ wykonawczy gminy i
posiadały je przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne,
prowadzące działalność w formie gminnych spółek kapitałowych.
Do tych regulaminów nadal znajdują zastosowanie przepisy kodeksu
cywilnego, które warunkują ich moc obowiązującą od tego, czy
zostały doręczone stronie przy zawarciu umowy zwłaszcza, gdy
stroną umowy jest konsument.
Obowiązek
opracowywania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków
przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnych, wprowadziła
uchwalona w 2001 r. ustawa o zbiorowym (…). Natomiast ustawa o
zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym
odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw, zwana dalej
„Nowelizacją”, wyraźnie określiła charakter tego regulaminu,
jako aktu prawa miejscowego. Ponieważ regulaminy dostarczania wody i
odprowadzania ścieków są przepisami prawa miejscowego, a wiec
aktami prawnymi o charakterze powszechnie obowiązującym, dla mocy
obowiązującej takiego regulaminu bez znaczenia pozostaje, czy
został on, czy też nie został doręczony stronie umowy.
Przed
Nowelizacją, w czasie, gdy przedsiębiorstwa przygotowywały teksty
regulaminów, weszło w życie rozporządzenie w sprawie zasad
techniki prawodawczej znajdujące zastosowanie, także do tworzenia
aktów prawa miejscowego.
Zgodnie
z tymi przepisami, w aktach prawa miejscowego nie powinno się
zamieszczać regulacji, które znajdują się w ustawie oraz wydanych
na jej podstawie przepisach wykonawczych. Jednak wiele ze wzorcowych
regulaminów proponowanych przed trzema laty, w tym także wzorcowy
regulamin opracowany przez Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, nie
odpowiadały wymogom stawianym w przytoczonym wcześniej
rozporządzeniu. Przedkładane przez przedsiębiorstwa gminom
projekty regulaminów nieznacznie różniły się od propozycji
wzorcowych, które zresztą w znacznym stopniu nawiązywały do
regulaminów zatwierdzanych na podstawie art. 13 ustawy o gospodarce
komunalnej.
W
regulaminach uchwalanych w oparciu o ustawę o zbiorowym (…) było
wiele zapisów przytaczanych wprost z ustawy lub rozporządzeń
wykonawczych. Te uchybienia formalne zwiększały jednakże
możliwości lepszego zrozumienia zapisów regulaminowych przez
potencjalnych odbiorców usług, a więc tych, którzy nie często
sięgają do ustaw czy rozporządzeń.
Dla
odbiorców usług istotna jest pełna informacja o ich prawach i
obowiązkach. Brak takich regulacji, bez wątpienia zmniejsza walory
informacyjne regulaminu. Adresatem regulaminów są odbiorcy usług
oraz przedsiębiorstwa, prowadzące na obszarze danej gminy zbiorowe
zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Ze względów
praktycznych, działając w interesie odbiorcy, można jednak
odpowiednie cytaty z ustawy i aktów wykonawczych, dotyczące praw i
obowiązków odbiorcy udostępnić w formie ogólnodostępnych
materiałów informacyjnych.
Za
najważniejsze wady w obowiązujących dotychczas regulaminach można
uznać przede wszystkim ograniczony zakres regulacji dotyczących
poziomu usług i obsługi klienta oraz mały udział autonomicznych-
innych niż w obowiązujących przepisach prawa regulaminowych-
zapisów dotyczących możliwości dostępu do usług.
W
praktyce nie notowano istotnych problemów związanych z uchwalaniem
regulaminów. Gminy bardzo często nie posiadają specjalistów
potrafiących merytorycznie ocenić projekty składane przez
przedsiębiorstwa, zaś dyskusje częstokroć dotyczyły względów
formalnych, nie związanych z merytoryczną zawartością
regulaminów. Zdarzyło się, że radni zalecali ograniczenie zapisów
regulacji zawartych w ustawie, albo proponowali zmiany zapisów z
ustawy lub rozporządzeń, w szczególności dotyczących praw i
obowiązków odbiorców w budynkach wielolokalowych. Często długo
spierano się o zapisy, które nie miały istotnego znaczenia np. jak
czas trwania okresu obrachunkowego, konieczność zapłacenia
rachunku w przypadku reklamacji. Po uchwaleniu regulaminu
sporadycznie zdarzały się interwencje poprzez rozstrzygnięcia
nadzorcze wojewodów.
W
tych rozstrzygnięciach, które zaistniały, wskazywano przede
wszystkim na konieczność usunięcia niektórych postanowień, a
szczególnie tych przytaczanych z ustawy lub rozporządzenia
„taryfowego”. Negowano proponowany w regulaminach zakres
przypadków, w których przedsiębiorstwo nie ponosi
odpowiedzialności odszkodowawczej. Ilość interwencji nadzorczych
nie była jednak znacząca.
W
praktyce stosowania regulaminów, zwłaszcza przez przedsiębiorstwa,
zgłaszano wiele istotnych problemów, spowodowanych błędami natury
formalnej albo nieprecyzyjnymi zapisami. Regulaminy w odczuciu wielu
przedsiębiorstw nie spełniły swoich funkcji praktycznych. Gdy ich
nie było, procedury postępowania wystarczająco mogłyby regulować
same przepisy ustawy. Stąd naturalną może być skłonność
przedsiębiorstw do traktowania prac nad nowymi regulaminami jako
mało istotnych, których celem mają być takie zmiany, aby nic się
nie zmieniło.
Z
drugiej jednak strony, można uznać, że pojawia się możliwość
modyfikacji zapisów regulaminowych w zakresie większym niż by to
wynikało ze zmian obowiązujących dotąd przepisów, z
wykorzystaniem dotychczasowych doświadczeń związanych ze
stosowaniem regulaminów. W szczególności, dotyczy to zwiększenia
wagi jego postanowień, które mają charakter lokalnych regulacji
prawnych np. poziomu usług, czy też zasad przyłączania do sieci.
Dylemat,
jak napisać regulamin, aby nie był on zbyt ubogi w treści
informacyjne, a jednocześnie pełnił funkcję instrumentu
regulującego zasady świadczenia usług przez przedsiębiorstwa
wodociągowo-kanalizacyjne, towarzyszył nam w trakcie prac nad
„nowelizacją” regulaminu. Teoretycznie regulaminowe modyfikacje
można by ograniczyć do usunięcia z obowiązujących regulaminów
zapisów przytaczanych z ustawy i rozporządzeń, dopisania
paragrafów o zasadach dostaw wody na cele przeciwpożarowe oraz
sposobie odbioru przez przedsiębiorstwa przyłączy i nieco
zmodyfikować wybrane zapisy, szczególnie te odnoszące się do umów
z odbiorcami w budynkach wielolokalowych.
W
przedkładanej propozycji zmodyfikowanego regulaminu, które do dnia
17 listopada 2005 r., proponujemy zmiany w nieco szerszym zakresie.
Zmodyfikowany regulamin ma w mniejszym stopniu pełnić funkcję
informacyjne, a większym być rzeczywiście aktem prawa, normującym
lokalne zasady świadczenia usług w zakresie zbiorowego
odprowadzania wody i zbiorowego odprowadzania ścieków. Zgodnie
bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie
ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzania
ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85 poz. 729) w
terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a więc w
terminie, który rozpoczął bieg dniem 17 sierpnia 2005 r.,
przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne pracuje i przedłoży
radzie gminy ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu nadanym
Nowelizacją.
Treść
cytowanego przepisu przesądza zatem, iż każde przedsiębiorstwo
winno taki projekt opracować i to pomimo, że w stosunku do
poprzedniego stanu prawnego, Nowelizacja wprowadza jedynie dwie
zmiany. Zakres przedmiotowy regulaminu uległ rozszerzeniu wyłącznie
o dwa zagadnienia tj. sposoby dokonywania odbioru przez
przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza
oraz warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Opracowany
przez przedsiębiorstwo projekt regulaminu rada gminy powinna
uchwalić w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie
Nowelizacji. Nie oznacza to jednak wcale, że rada gminy jest w
jakimkolwiek stopniu związana treścią projektu złożonego przez
przedsiębiorstwo.
Jeżeli
w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie Nowelizacji rada
gminy nie uchwali nowego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania
ścieków, to wówczas może się okazać, że dla stron umowy o
zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków będzie wiążący
projekt regulaminu opracowany przez przedsiębiorstwo. Taki skutek
przewiduje art. 4 ust. 3 Nowelizacji stanowiąc, że jeżeli w
terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie Nowelizacji,
rada gminy nie uchwali regulaminu, jego projekt złożony przez
przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest wiążący dla
stron umowy.
Warto
jednak zwrócić uwagę, że projekt regulaminu nie uchwalony przez
radę nie może być traktowany jako przepis prawa miejscowego, a
zatem jego moc obowiązująca dla stron umowy może w praktyce
kształtować się niejednorodnie.
Jeżeli
projekt regulaminu nie zostanie uchwalony przez radę, to po pierwsze
nadal będzie obowiązywał poprzedni regulamin i to do czasu, gdy
nie zostanie on przez radę gminy uchylony w drodze stosownej
uchwały, po wtóre projekt regulaminu opracowany przez
przedsiębiorstwo będzie wiązał strony umowy wyłącznie wówczas,
kiedy przedsiębiorstwo taki projekt doręczy stronie, w czasie
zawierania takiej umowy. Nie uchwalony przez radę projekt regulamin
należy traktować jako wzorzec opracowany przez jedną ze stron
stosunku obligacyjnego, a w odniesieniu do odbiorców będących
konsumentami – po myśli art. 384 § 1 kc – ustalony przez jedną
ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów,
wzory umów, regulaminy wiążą drugą stronę, jeżeli zostały jej
doręczone przy zawarciu umowy.
SPIS TREŚCI
1.
Wprowadzenie
2.
Zakres regulacji oraz funkcja i rola Regulaminu
3.
Przedmiot regulacji
3.1.
Przepisy ogólne
3.2.
Minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w
zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków
3.3.
Szczegółowe warunki i tryb zawierania oraz rozwiązywania umów z
odbiorcami
3.4.
Sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w
taryfach
3.5.
Warunki przyłączania do sieci
3.6.
Techniczne warunki określające możliwość dostępu do usług
wodociągowo-kanalizacyjnych
3.7.
Sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wykonanego
przyłącza
3.8.
Standardy obsługi odbiorców usług oraz sposób postępowania w
przypadku niedotrzymania ciągłości lub odpowiednich parametrów
świadczonych usług
3.9
Warunki dostawy wody na cele przeciwpożarowe
II.
Wzór Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków
III.
Wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach Regulaminu
IV.
Przepisy
1.
Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 roku o zmianie ustawy o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz
niektórych innych ustaw
2.
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i
zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst ujednolicony)
3.
Wyciąg z Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie „ zasad
techniki prawodawczej”
