Nowoczesna prezentacja kierunków i wielkich osobowości literatury francuskiej!

Książka:
? przedstawia aktualny stan badań nad literaturą francuską;
? przystępnie opisuje węzłowe problemy gatunkowe ? rozwój liryki, powieści, dramatu, szczegółowo charakteryzuje przełomy literackie;
? omawia sylwetki pisarzy i prezentuje najwybitniejsze dzieła;
? prezentuje epoki literackie, które poprzedza wstęp, wprowadzający w kontekst historyczny;
? tekstowi autorskiemu towarzyszą liczne cytaty z wypowiedzi krytyków i historyków literatury, prezentujące różne opinie na temat poszczególnych twórców, dzieł i zjawisk literackich.

Dodatkowo książka zawiera:
? szczegółowy skorowidz autorów wraz z datami życia;
? obszerną bibliografię;
? tablice chronologiczno-synchroniczne, przedstawiające fakty z dziejów literatury francuskiej na tle wydarzeń społeczno-polityczno-kulturalnych we Francji, w Polsce i na świecie, z uwzględnieniem historii filmu, teatru, sztuki i nauki.

Publikacja przygotowana z myślą o studentach kierunków filologicznych (głównie filologii romańskiej) i nauczycielskich kolegiów języka francuskiego oraz uczniach liceów dwujęzycznych, a także wszystkich zainteresowanych literaturą i kulturą Francji oraz Europy.

8 października 2006 roku na XIII Krajowych Targach Książki Akademickiej ATENA publikacja otrzymała Nagrodę Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.

Książka wydana pod patronatem Ambasady Francji w Polsce.

Spis treści:

Wstęp

CZĘŚĆ I. ŚREDNIOWIECZE (Katarzyna Dybeł)

Ponadczasowość, nowatorstwo i specyfika literatury średniowiecznej Francji
?Po cóż dziś wskrzeszać spróchniałe historie średniowiecza??
Francja w literackiej awangardzie średniowiecznej Europy
Specyfika średniowiecznego tekstu literackiego
Język
Średniowieczny autor i odbiorca
Mira profunditas: kontemplacja, słowo i milczenie
?Bo nie zna snu blask od niej bijący?: literatura otwartości i wyruszania w drogę

?By nie śpiewano o nas nieprzyjaznej pieśni?: chansons de geste (pieśni o czynach)
Geneza i klasyfikacja
Wyznaczniki epickości. Świat przedstawiony

Materia bretońska
?Trzeba mi umrzeć dla twojej miłości?: Dzieje Tristana i Izoldy
?Znam ich wiele i nie chcę, by poszły w zapomnienie?: Lais Marie de France
?Życie człowieka jest drogą?: Podróż św. Brendana spisana przez Benedykta
?Wielu też ludzi tam schodziło i więcej nie wracało?: Czyściec św. Patryka

Powieść średniowieczna: narodziny i ewolucja gatunku
Wiek XII: narodziny, usamodzielnienie się i różnicowanie gatunku
?Chcę wam na nowo opowiedzieć historię Aleksandra?: powieść antyczna
Opowieść o Aleksandrze
Opowieść o Tebach
Opowieść o Eneaszu
Opowieść o Troi
?Księgi uczą, że Grecja jako pierwsza zyskała sławę rycerstwa i nauk?: powieść bizantyjska
Opowieść o Herakliuszu
Clig?s
?Artur nie umarł, bo nikt nie zna jego grobu?: powieść arturiańska
Chrétien de Troyes
Erek i Enida
Lancelot albo Rycerz na wózku
Iwen albo Rycerz z lwem
Persewal albo Opowieść o Graalu
Wiek XIII: poszukiwanie nowych rozwiązań
?Oto przychodzą po mnie z dalekiego kraju, a ja ? za twym przyzwoleniem ? pragnę z nimi odejść?: eksperymenty prozy i kontynuacji
Lancelot-Graal
Historia o św. Graalu
Merlin
Lancelot pisany prozą
Poszukiwanie św. Graala
Śmierć Króla Artura
Tristan pisany prozą
?Littera gesta docet, quid credas allegoria...?: powieść alegoryczna
Opowieść o Róży
Opowieść o Lisie
Wiek XIV-XV: kontynuacje i modyfikacje
?Każdy powrócił szczęśliwy do swojego kraju?: wdworna literatura późnego średniowiecza
Perseforest
Księga Zakochanego Serca
Opowieść o Blandynie z Kornwalii
Kobieta-wąż: wokół legendy Meluzyny

Na początku była miłość: poezja albo siła twórczego pragnienia
?Nic mnie nie cieszy, nic nie smuci prócz Miłowania mego w dali?: poezja trubadurów i truwerów
?To wszystko miało się przydarzyć, więc się przydarzyło?: poezja ludzkiej doli i niedoli
Pieśni krosienkowe
Pastorele
?Tyle byłoby do opowiedzenia?: Rutebeuf i trudna prawda ludzkiej egzystencji
?Módl się o pokój, niebiosów królowo?: od Guillaume?a de Machaut do Karola Orleańskiego
Guillaume de Machaut
Eustache Deschamps
Christine de Pisan
Karol Orleański
Sztuka ?stałych form poetyckich?
Geniusz w opałach i szkoła przetrwania: o poezji François Villona słów kilka

Twórczość dramatyczna
Teatr religijny
?Wstańcie, śpiewajmy Te Deum!?: od dramatu liturgicznego do misteriów
Quem quaeritis? ? dramat liturgiczny
?Będziesz królował...? albo Gra o Adamie
?Od Wschodu aż do Katalonii?: Gra o św. Mikołaju
?Kim jesteś ty, który tu przychodzisz??: Cud o Teofilu
?Pisma wypełnić trzeba?: sztuka misteriów
Teatr świecki
?Jeśli mnie kochasz, weź mnie razem z sobą?: XIII-wieczna Gra w teatrze komicznym
Farsa albo śmiech za wszelką cenę

CZĘŚĆ II. RENESANS (Barbara Marczuk)

?Tak upragnione odrodzenie?
Renesans i humanizm
Renesans we Francji
Prerenesans (1498-1515)
Wczesny renesans (1515-1534)
Złoty okres renesansu (1534-1560)
Wiek żelaza i krwi (1560-1598)

Uświetnienie poezji
Gotyk płomienisty
?Żartobliwa elegancja?
Ofensywa młodych
Gwiazdy Plejady
Pierre de Ronsard
Poeta doctus, poeta vates
Ut pictura poesis erit
Francuski Petrarka?
Historia i polityka
Ostatnie wiersze
Joachim du Bellay
Miłość idealna
Poezja rzymska
Między Rodanem i Saoną: lyońska szkoła poezji
Alchemia słowa: Maurice Sc?ve
Emblematyczny Canzoniere
Erudycyjna epopeja
?Muzy dworskie stręczycielki?

Rozkwit narracji
W kręgu Dekameronu
Heptameron królowej Nawarry
Historie tragiczne
Metamorfozy noweli
?Stos książek, którymi dzieci jeno się bawią? ? powieść renesansowa 160
Szkoła niemoralności
Niedole miłości
?Mistrz Alkofrybas, abstraktor piątej esencji? ? François Rabelais
?Fidrygałki faszerowane?
?Historia wielce przeraźliwa
?Odtajałe słowa?
?Sam siebie uczyniłem materią mojej książki? ? Michel de Montaigne
Honn?te homme
Trzy księgi Prób

Dwa teatry renesansowe
Tradycja średniowieczna
Renesansowe misteria
Moralitety
Sotie i farsa
Teatr humanistyczny
Definicja gatunków
Tragedia
Komedia

Pisarki renesansowe wobec sporu o kobiety (Sylwia Kinga Gruszka)
Czy kobiety miały renesans?
Spór o kobiety
Kołowrotek czy pióro?
Kobieta wykształcona
Siostry w wierze
Uczona hugenotka

Renesansowa literatura protestancka (Sylwia Kinga Gruszka)
Imperium Kalwina ? rewolucja zwana reformą
Poezja w służbie reformy
Hugenota poetą
?Zemsta ręki śmiertelnej?

CZĘŚĆ III. LITERATURA BAROKU (Barbara Marczuk)

Czy Francja miała epokę Baroku?
Nowa wrażliwość

Poezja bez reguł
Poeci płonącej wyspy
W kręgu libertynów
La préciosité ? wykwintność

Powieść barokowa
Astrea i mit pastoralny
Historie tragiczne
Antypowieść
Próby ujarzmienia powieści
Burleska jako przedłużenie nieregularności

Teatr barokowy
Tragedia nieregularna
Tragikomedia
Dramat pasterski
?Wielki teatr świata?

CZĘŚĆ IV. OD KLASYCYZMU DO POSTMODERNIZMU (Jan Prokop)

Wiek XVII ? klasycyzm
Panowanie ?Króla Słońca?
Monarchia absolutna ? Richelieu i centralizacja
François de Malherbe: dyscyplina i czystość języka
W służbie monarchii: literatura i sztuka dworska
Literatura poddana prawidłom sztuki poetyckiej: towarzyskość i konformizm
Nicolas Boileau-Despréaux: sztuka poetycka ? reguły a nie natchnienie rządzą literaturą
Pierre Corneille: sztuka dramatu
Blaise Pascal: człowiek jest ?trzciną myślącą?
Jean Racine: tragedia epoki klasycyzmu
Jacques Bénigne Bossuet ? ideolog francuskiego absolutyzmu
Moliére: rozkwit komedii francuskiej
Jean de La Fontaine: największy bajkopisarz
Psychologizm i moralistyka ? uniwersalność
Książę de La Rochefoucauld: kultura salonowa ?złotego wieku?
Pani de La Fayette: walka uczucia z obowiązkiem
Jean de La Bruy?re: Charaktery
Kult antyku
Niezmienność wzorów greckich i rzymskich a ideał honn?te homme
Klasycyzm w opozycji do barokowej ostentacji i migotliwej przemienności
Świat elit dworskich i marginalizacja plebejskości
Ład i rozumność dzieła odzwierciedla ład i rozumność natury
Kodeks reguł wiążących twórcę
Od romansu do powieści
Romans jako seria zadziwiających przygód ? początki psychologizmu
Powieść pikarejska jako malowidło obyczajów
Talent satyryczny Lesage?a
Abbé Prévost i jego Manon
Pierre Marivaux ? realistyczna obserwacja i subtelna analiza psychologiczna
Libertynizm
Sceptycyzm religijny libertynów
Pamiętniki, autobiografie, korespondencja jako studium natury ludzkiej od Montaigne?a do Geneta
Salony jako ogniska życia literackiego
Uczone białogłowy
Salony jako szkoła sociabilité
Schyłek wieku
Charles Perrault: Bajki Babci Gąski
Fénelon: Przygody Telemaka
Klasycyzm na straży stabilności
Nowoczesność jako szeroka rama

Wiek XVIII ? Oświecenie
Modernité ? długa nowoczesność
Prekursorzy i początki oświecenia
Spór ?starożytników? i ?nowożytników?
Krytyka wszelkich autorytetów ? koniec ?świata chrześcijańskiego?
Montesquieu ? satyryczny obraz Francji
Voltaire ? mistrz duchowy oświecenia
W kręgu Encyklopedii
Prekursorstwo Descartesa
Walka z ?fanatyzmem? czyli religią. Dobry człowiek i złe instytucje
Denis Diderot ? Encyklopedia i Kubuś Fatalista i jego Pan
Marie Jean Antoine Condorcet ? pochwała postępu i oświaty
André Chénier ? zapowiedź romantyzmu
Antoine Rivarol ? pochwała języka francuskiego
Cnota starorzymska i etos mieszczański. Cnota bez wyrzeczeń
Nowe formy literackie ? powieść, teatr, publicystyka
Rynek literacki zastępuje mecenasa
Jean-Jacques Rousseau ? projektodawca radykalnych zmian społecznych i politycznych
Beaumarchais: Wesele Figara ? przygrywka do rewolucji 1789 r.
Henri Bernardin de Saint-Pierre: Paweł i Wirginia
Przedrewolucyjni skandaliści ? markiz de Sade i Choderlos de Laclos
Sentymentalizm jako cząstka duszy oświecenia
Czułe serca w zimnym wieku racjonalizmu
Natura rozumie nasze serca ? egzotyczna przyroda i początki industrializacji

Wiek XIX ? epoka romantyczna
Rewolucja 1789 r. i jej wieloznaczne skutki. Legenda Napoleona
Romantyczna reakcja przeciw racjonalizmowi
Pani de Staël ? romantyczna wrażliwość
François-René Chateaubriand ? początek francuskiego romantyzmu
Benjamin Constant: Adolf ? studium zobojętnienia
Nowa uczuciowość
Powrót do chrześcijaństwa i rycerskiego średniowiecza. Koloryt lokalny
Alfred de Musset: Spowiedź dziecięcia wieku
Rozkwit francuskiego romantyzmu
Raczej egzystencja niż esencja, raczej konkret niż ogólność
Ludowość i narodowość
Francuska specyfika
Gérard de Nerval ? romantyczna antynowoczesność
Pierre Jean de Béranger ? poezja polityczna
Jules Michelet ? romantyczny patriotyzm historyka
Twórczość jako poszukiwanie Absolutu 291
Poeta jako prorok
Victor Hugo: konserwatywny romantyk ? republikanin ? emigrant polityczny
Alphonse de Lamartine ? od lirycznego egotyzmu do politycznego zaangażowania
Romantyczny historyzm ? odwrót od mitologii antycznej
Alfred de Vigny ? ?wieża z kości słoniowej?
Tęsknota do przednowoczesności
Romantycy i modernité
Henri Murger ? cyganeria (post)romantyczna: mit głodującego, ale wolnego i szczęśliwego artysty
Théophile Gautier ? autonomia sztuki
Leconte de Lisle ? sztuka dla sztuki
Charles Baudelaire ? egzystencjalna udręka i poszukiwanie nowości
Sully-Prudhomme ? od Parnasu do akademizmu

Wiek XIX ? powieść i realizm
Odczarowanie świata. Zwykłość i przypadkowość
Jednostka na falach przemian jako temat powieści
Honoré de Balzac ? dziejopis przemian epoki Restauracji i Monarchii Lipcowej
Stendhal ? marazm monarchii Burbonów
Prosper Merimée ? klasyczna wstrzemięźliwość
Sainte-Beuve ? krytyk ponad pokoleniami
George Sand ? emancypantka na obrzeżach realizmu
Realizm i naturalizm
Depolityzacja i ?bezstronność? realistów
Triumfy scjentyzmu
Ernest Renan ? mistrz duchowy pokolenia sceptyków
Hippolyte Taine ? rewizja poglądów na rewolucję 1789 r.
Jules Verne ? potęga nauki i Rozumu
Realizm jako antyromantyczność
Gustave Flaubert ? czołowy prozaik XIX w.
Bracia Goncourt ? literacka sława spółki autorskiej
Powieść realistyczna jako dziecko ?nowoczesności?
Bohater powieści określony przez dziedziczność i środowisko
Powieść jako ?zwierciadło przechadzające się po gościńcu?
Jules Vall?s ? komunard i kontestator
Emile Zola ? naczelny wódz naturalizmu
Guy de Maupassant ? bezlitosny obraz francuskiego społeczeństwa
Henri Becque ? radykalna krytyka mieszczańskiego światka
Jules Renard ? twórczość o elementach autobiograficznych
Alphonse Daudet i Frédéric Mistral, piewcy prowansalskiej prowincji
Teatr bulwarowy ? stereotypy budowane poprzez scenę dla mas
Humor i ironia
Dekadentyzm i symbolizm
Jules Barbey d?Aurevilly ? barokowość i ekstrawagancka romantyka
Lautréamont ? prekursor surrealizmu
Auguste Villiers de l?Isle-Adam ? spirytualistyczna reakcja na materializm i scjentyzm
Paul Verlaine ? ?poeta przeklęty?
Arthur Rimbaud ? kultowy poeta surrealistów
Stéphane Mallarmé ? patron symbolizmu
Léon Bloy ? wróg burżuazyjnego materializmu i progresizmu
Joris-Karl Huysmans ? sacrum jako źródło duchowego odrodzenia
Impresjonistyczne pisarstwo ? Pierre Loti
Paul Bourget ? obrona tradycyjnych wartości mieszczańskich
Maurice Maeterlinck ?symbolizm w teatrze
Edmond Rostand ? powrót do stereotypów romantycznych
Antysemityzm i nacjonalizm
Maurice Barr?s ? nacjonalizm integralny
Charles Maurras ? ideolog monarchicznej prawicy
Anatole France ? wolteriański sceptycyzm

Wiek XX ? modernizm i awangarda
Wątpliwości poznawcze modernizmu
Alain Fournier ? jawa i marzenie
Kryzys kultury i kontestacja
Charles Péguy ? poeta mistyczny poszukujący prawdy i sprawiedliwości
Alain (Emile Chartier) niezależny intelektualista
Paul Valéry ? hermetyzm i tradycja śródziemnomorskiego klasycyzmu
Kryzys mowy i obsesja innowacji
Irracjonalność i geometryzm konstruktywistów
Rewolucja w języku poezji ? poetyka absurdu
?Nowi barbarzyńcy? ? krytyka dekadenckiej cywilizacji jako wstęp do totalitarnych utopii i do rewolucji
Dehumanizacja sztuki i literatury w modernizmie
Nurt hymniczny
Valéry Larbaud ? poetycka turystyka ?globtrottera?
Blaise Cendrars ? globalność nowoczesnego świata
Witalizm i krytyka mechaniczności obok pochwały ?masy, miasta i maszyny?
Guillaume Apollinaire ? u początków poetyckiej awangardy XX w.
Jean Cocteau ? portret pokolenia powojennego
Potrzeba wiary religijnej ?
Paul Claudel ? religijna żarliwość w kontrreformacyjnym duchu
Saint-John Perse ? refleksja o miejscu człowieka w kosmosie przyrody
Rozwój powieści
Powieść kroczy tradycyjnym szlakiem, choć głosi nowe przesłania
Romain Rolland ? wołanie pacyfisty
Georges Duhamel ? piewca ?szarych ludzi?
Marcel Proust: rekonstrukcja pamięci
André Gide ? szczerość i autentyczność ponad wszystko
Raymond Radiguet ? nawrót klasycyzmu
Louis-Ferdinand Céline: Podróż do kresu nocy
André Malraux ? ?jak hartowała się stal? albo lewicowy nietzscheanista
Marcel Aymé i satyra obyczajowa
Jean Giraudoux ? wątki antyczne i współczesność
André Maurois ? biograf sławnych pisarzy i polityków
Ludzie i zwierzęta w powieściach i opowiadaniach Colette
François Mauriac ? powieść katolicka
Georges Bernanos ? religijny wymiar ludzkiego losu
Montherlant ? wielbiciel heroizmu
Piewcy Prowansji: Giono i Pagnol
Anouilh ? sztuki ?różowe? i ?czarne?
Antoine de Saint-Exupéry ? pisarz-humanista
Między zaangażowaniem i politycznym indyferentyzmem
Między sztuką dla wybranych a tęsknotą do masowości
Jacques Prévert ? radykalny nonkonformista
Dadaizm i surrealizm
André Breton ? twórca surrealizmu
Max Jacob ? ironia, kaprys i mistyka
Henri Michaux ? oniryczność i absurd
Raymond Queneau i zabawa z językiem
Intelektualiści od Voltaire?a do Sartre?a
Intelektualista jako autorytet moralny w czasach dechrystianizacji
Kontestacja kultury burżuazyjnej i kapitalizmu ? fascynacja sowieckim komunizmem ? intelektualiści na lewicy (intellectuels de gauche)
Paul Eluard ? surrealista, działacz lewicowy w Ruchu Oporu, związany ze stalinowskim komunizmem
Louis Aragon ? entuzjasta komunizmu
Jean-Paul Sartre ? mistrz duchowy intelektualnej lewicy
Albert Camus ? obrona ludzkiej godności
Boris Vian ? młody zbuntowany
Po drugiej wojnie światowej
Własna droga Marguerite Yourcenar
Nowa powieść ? le nouveau roman
Odwrót od tradycyjnej fabuły i psychologii postaci oraz depolityzacja
Alain Robbe-Grillet, teoretyk le nouveau roman ? Sarraute ? Duras ? Simon
Michel Butor ? nouveau roman i collages
Simenon ? znakomite czytadło
Teatr absurdu ? absurdalność świata odbita w absurdalności sztuki
Prekursorzy
Przełamanie tradycyjnych konwencji w teatrze
Samuel Beckett: Czekając na Godota
Eug?ne Ionesco: Krzesła i Łysa śpiewaczka
Jean Genet ? outsider i skandalista
Postmodernizm
Odwrót od dogmatów nowoczesności i zakwestionowanie awangardowej innowacyjności
Powrót do kultury masowej
Roland Barthes ? pełne wyzwolenie pragnień
Georges Perec ? twórczość jako eksperyment
Jean-Marie Gustave Le Clezio ? samotność i obsesja śmierci
Komercjalizacja literatury i sztuki
Środki przekazu arbitralnie kreują sukces twórcy
Amerykanizacja Francji i antyamerykanizm Francuzów

Konkluzja ? Dylematy XXI w. (Jan Prokop)
Bibliografia dotycząca wszystkich epok
Indeks nazwisk
Tablice chronologiczne